بروشور4

بنا به درخواست همکاران  مبنی بر قراردادن بروشور شماره۳ و بروشور شماره۴  بر روی وب لاگ  این بروشورها تقدیم می گردد.

(قبلا این بروشورها به مناطق ارسال شده است.)

                   بروشور چهارم                  

 نكات چالش دار درس 8 از كتاب عربي1

نكته1-عبارت يا ليتَ (ص 36 ) ليتَ از حروف مشبهة بالفعل است و اگر بعد از ليتَ حرف ما بيايد ( ليتَما) هم مي تواند عامل باشد هم غير عامل بر خلاف (إنّما – أنّما ) كه غير عامل مي شوند .

نكته2 -اسم فاعل اگر از فعل معتل أجوف ساخته شود (عين الفعل )آن به همزه تبديل مي شود .مثال قَوَمَ بروزن فاعل ← قائم ، بَيَعَ ←بائع و اگراز معتل ناقص ساخته شود حرف عله تبديل به ياء مي شود : دَعَوَ← الداعي  ودرصورتيكه  نكره باشد در حالت رفع وجر ياء محذوف شده وبه جاي آن تنوين كسره مي گيرد "داعٍ ".

نكته3- اسم مفعول از فعلي كه خودش متعدي است مثل مُستخرَج يا بواسطه يك حرف متعدي شده مثل : مغضوبٌ عليه ساخته مي شود  .

نكته4- كلماتي همچون حاجّ، دالّ ،خاصّ اسم فاعل از فعل مضاعف بوده واز ريشه (حجَّ) (دلَّ ) (خصَّ) مي باشد.

نكته5-هكذا (ص 38 )مركب شده از( ها ) حرف تنبيه ، كاف تشبيه و ذا اسم اشاره

نكته6-عبارت لات َحينَ مناص  (ص38) : به معني زمان ، زمان گريز نيست .تشكيل شده از: لاتَ: حرف مشبهه به ليسَ ،عامل ، مبني بر فتح.

حينَ:اسم،مفرد،جامد،نكره،معرب،منصرف، صحيح الاخر /خبرلاتَ ومنصوب . اسم آن محذوف  مي باشد. اسم وخبر لاتَ حتما بايد معناي زماني داشته باشد

نكته7-عبارت واحُزناه (ص48) وا حرف ندا از باب ندبه (اظهار اندوه)كلمه ي بعد وا اسم مندوب كه انتهاي آن (هاء سَكت) آورده شده است . اين يكي از اقسام منادا با اسلوب ندبه مي باشد .

نكته8-  أفعل التفضيل در عربي كاربردهاي متفاوتي دارد :

الف-اگر بعد از أفعل اسم تفضيل يك اسم نكره بيايد.در ترجمه معادل صفت عالي فارسي ترجمه شده و براي مذكر ومونث ،مفرد و جمع يكسان بكار مي  رود. أنتَ أَفضلُ كاتبٍ  - أنتم أفضلُ كُتابٍ

ب-اگر بعد از افعل التفضيل مِن بيايد معادل صفت برتر فارسي است و همواره مفرد مذكر بكار مي رود . هذه الشجرة أطول من تلك ،إنّه مُنشغلٌ بمسائلَ أكبر مِن قضيتك.

 ج- اگر اسم تفضيل همراه "ال" بكار برده شود با اسم قبل از خود مطابقت مي كند . هي الفضلي ، هو الأفضل

 د- گاهي بعد از افعل التفضيل" مِن" مي ايد  ولي مفهوم تفضيل نداشته و به مفهوم سنجش ميان دو چيز نيست. معمولا در اين حالت بعد از آن فعل مضارع منصوب به "أن" مي آيد .أنت أعقلُ مِن أن تكذبَ = تو عاقلتر از آني كه دروغ بگويي .

نكته9-كلمه اوّل ومونث آن أولي  اسم تفضيل مي باشند.هم چنين كلمه ي خيرو شر اگر به معني خوبتر و بدتر باشند اسم تفضيل هستند.گرچه بر وزن أفعل وفعلي نيستند مثال: إنه شرّ مخلوقٍ(ص36)

نكته10-دقائق جمع مكسر وغير منصرف بوده ،داراي نقش مضاف اليه ومجرور به فتحه  واعرلب آن فرعي است.

  

منابع : مبادي العربيه جلد4

موسوعه صرف ونحو

معجم قواعداللغه العربيه

گروه عربي  متوسطه اداره كل آموزش و پرورش    شهر تهران

                                                                              (آذر 90) 

بروشور شماره 3

بنا به درخواست همکاران  مبنی بر قراردادن بروشور شماره۳ و بروشور شماره۴  بر روی وب لاگ  این بروشورها تقدیم می گردد.

(قبلا این بروشورها به مناطق ارسال شده است.)

 بروشور3

      نكات چالش دار درس 3و2 از كتاب عربي2

  نكته 1: افعال خمسه اعراب فرعي به حروف (نيابي) دارند(يذهبانِ – تذهبانَ– يذهبونَ– تذهبونَ – تذهبينَ)كه علامت اعراب آن در حالت مرفوع ثبوت نون اعراب است و در حالتهاي منصوب و مجزوم حذف نون اعراب است .

نكته2:حالتهاي مختلف اعراب أب و أخ:1- اگر مضاف واقع نشونداعرابشان اصلي است .مثال :جاء أبٌ . 2- اگر به صورت جمع مكسر(آباء – إخوان – إخوة )بيايند اعرابشان اصلي است .  مثال: رايتُ إخوانَ. 3- اگر به صورت مثني

 ( أبوانِ- أبوينِ – أخوانِ - أخوينِ ) بيايند اعرابشان فرعي به حروف است وزيرمجموعه ي اسم مثني به حساب مي آيد يعني در حالت مرفوع «الف» و در حالتهاي منصوب ومجرور«ي»  مي گيرند.

 مثال : جاء أبوان:فاعل و مرفوع به فرعي« الف » 4- اگر به ضميري جزء «ي» وصل شوند اعرابشان فرعي به حروف است. مثال : جاء أبوك

 5- اگر به ضمير«ي» وصل شوند اعرابشان تقديري است مثال : جاء أبي .

نكته 3 : در جملات دعائي و نفرين فعل ماضي به صورت مضارع ترجمه مي شود. مثال : رضي الله عنك : خداوند از تو راضي باشد . (عربي 2 رياضي ص 12)      لعن الله عنه : خداوند او را لعنت كند.      

نكته4: هرگاه «لمّا» بر سر فعل ماضي بيايد قيد زمان ترجمه مي شود و مفعول فيه مي شود و اسم است ولي هرگاه «لمّا » بر سر مضارع بيايد معمولا حرف جازمه است.  مثال : فلمّا أشعله : اسم (عربي 2 رياضي ص 14)

لمّا يذهب عليٌ الي المدرسه : حرف جازمه   گاهي لمّا به عنوان حرف استثناء به معني الّا مي آيد كه بر سر جمله اسميه وارد مي شود . مثال : « إن كُلُّ نفسٍ لمّا عليها حافظ» (سوره طارق آيه 4)  

نكته5: «إليك» اسم فعل است كه به صورت فعل ترجمه مي شود و براي خود فاعل و مفعول مي پذيرد.

مثال : إليك بعضَ هذه الآيات : إليك : اسم فعل به معني« خُذْ»

فاعل أنت مستتر، بعض:مفعول به براي اسم فعل إليك

إليك مي تواند به يكي از صورتهاي زير بيايد :

1- مركب ازحرف جر«إلي» وضميرمخاطب «كَ»

2- اسم فعل امر :

الف : اسم فعل به معني «تنحَّ» و « ابتعد» كه در اين صورت فعل لازم بوده و غالباً همراه جار و مجرور مي آيد . مثال : إليكَ عنّي .

ب : اسم فعل به معني «خُذْ» كه در اين صورت اسم بعد از آن مفعول و منصوب خواهد بود . 

نكته6: گاهي از مواقع اسم فاعل به صورت فعل ترجمه مي شود مثال :  الأمة الإسلاميّة هي امة سائرة نحو الكمال و الرشد : امت اسلامي همان امتي است كه به سمت كمال ورشد حركت مي كند

(عربي2 رياضي ص 27) نقش كلمه «نحو» در اين عبارت ظرف و منصوب بالفتحه مي باشد . اگركلمه «نحو» به اسمي كه به مكان دلالت مي كند اضافه شود نائب ظرف مكان مي شود. مثال : تَوَجَّهتُ نحوَ المدرسة اما اگر به اسمي كه به زمان دلالت مي كند اضافه شود نائب ظرف زمان خواهد بود. مثال : زُرتكَ نحو الساعة الثامنة .

نكته7: «ذات» در عبارت «ذات يومٍ رأي في الطريق منظراً عجيباً» جانشين ظرف زمان و منصوب است . «ذات» در معني «صاحبة» مونث «ذو» مي باشد و مثناي آن «ذواتان» و جمع آن «ذوات» بوده و بر حسب جايگاهش در جمله نقش مي پذيرد و در اين عبارت چون براي ظرف زمان مضاف شده جانشين ظرف زمان و منصوب است .

نكته8: در عبارت «فما متاعُ الحياة الدنيا في الآخرة الّا قليلٌ» ما : نفي   متاعُ : مبتدا 

 قليلٌ : خبر مي باشد( عربي 2 رياضي ص 31)

ماي شبيه به ليس با شرايطي عمل مي كند و چنانچه شرايط آن وجود نداشته باشد ديگر عمل نمي كند و صرفاً «ما» نفي ناميده مي شود.

شرايط عمل كردن آن عبارت است از :

1- پس از «ما» لفظ «إنْ» نيامده باشد.

2- خبرش بر اسمش مقدم نشود.

3- نفي آن با «الّا» شكسته نشود.

نكته 9: لفظ« فقط» در « إنَّ الرأي لا يَتَحقّق بالكلام فقط.» «فاء» تزيين لفظ و «قط» اسم فعل مي باشد.

(عربي 2 رياضي ص 17)

                    گروه عربي اداره كل آموزش و پرورش شهر تهران

                                                                                                     (آذر 90) 

بروشور8

بروشور8

نكات چالش برانگيز درس8 و 9 و10 عربي2

نكته 1:هرگاه فعل اجوف و ناقص را مجهول بسازيم در ماضي  حرف عله تبديل به «ي» مي شود.

 مثال: قال : قيلَ               باع: بيعَ                       هدي : هُدِيَ             دعا : دُعِيَ            

نكته 2: هرگاه فعل اجوف و ناقص را مجهول بسازيم در مضارع حرف عله تبديل به «ا» مي شود .

مثال :   يقولُ ← يُقال          يبيع ← يُباعُ                  يَهدي ← يُهدَي                يَدعو← يُدعَي

نكته 3: هرگاه مفعول از نوع ضمير متصل  باشد فعل را در صيغه آن ضمير  مجهول مي سازيم .

 مثال : يُرسِلُكَ ← تُرسَلُ        نَصَرَكُم الله ← نُصِرتُم

نكته 4: هرگاه فاعل ضمير مستتر يا ضمير بارز باشد  فعل به صيغه مفرد مذكر يا مفرد مونث مجهول مي شود .

مثال : نُكرِمُ الضيوفَ ← يُكرَمُ الضيوفُ       كَتَبوا الدرسَ ← كُتِبَ الدرسُ

نكته 5: هرگاه بخواهيم افعال دو يا سه مفعولي را مجهول بسازيم مفعول اول نائب فاعل مي شود و بقيه مفعولها به حالت نصب باقي مي مانند. مثال : أَعطي المعلمُ الفقيرَ ثوباً ← أُعطِيَ الفقيرُ ثوباً  

نكته 6:افعال امر و افعال ناقصه وافعال مقاربه مجهول  نمي شوند .

نكته 7 : هر گاه فاعل داراي مضاف اليه يا  تابع (صفت ، عطف بيان ، معطوف....) باشد آنها نيز در جمله مجهول حذف مي شوند .   مثال :  نَصَرَهذا الرجل المومن و صديقُه  المسلمينَ ← نُصِرَ المسلمونَ

نكته 8 : هر گاه مفعول داراي تابع باشد آنها نيز به تبعيت از مفعول  در جمله مجهول مرفوع مي شوند.

مثال : كَتَبَ الطالبُ هذه الرسالة َ ← كُتِبَت هذه الرسالة ُ .

نكته 9:درجمله ي «بينما أنا لم اسمعه من قريب» «ما» در بينما زائده است . ودر جمله ي « مادام رسول الله حيّاً » كلمه ي «ما» ظرفيّه مصدريّه است .

نكته 10: درجمله ي « هاجر ثانية مع جماعة من المسلمين إلي يثرب» كلمه ي «ثانية» و در جمله ي «غضب شديداً » كلمه ي «شديداً» صفت جانشين مفعول مطلق است .

نكته 11: در جمله ي «لا يدركها احدٌ حتي الشيطانُ  »كلمه ي «حتي» حرف عطف است .

نكته 12: هرگاه جمع مونث سالم اسم لا نفي جنس قرار گيرد جايز است كه مبني بر فتح هم شود .

 مثال : لا خياطاتَ في المدينة

نكته13: در جمله ي «من نصبَ نفسه للناس إماماً...» كلمه ي «إماماً» حال است . و در جمله ي «رغمَ مراجعة عددٍ كثير من الاشخاص» كلمه ي «رغم» منصوب به نزع خافض است .

نكته 14 : در جمله ي «فجأةً ، انتخب المديرُ شابّاً» كلمه ي «فجأة» مفعول مطلق است . و در جمله ي «لكنّها رجعت مرة ثانية » كلمه ي«مرة» ودر جمله ي «هو يغتسل منها في اليوم و الليلة خمس مرّاتٍ» كلمه ي «خمس» جانشين مفعول مطلق است .

نكته 15: در جمله ي «إنّا أنزلناهُ قرآناً عربيّاً لعلّكم تعقلون» كلمه ي «قرآناً» حال موطئة است و در جمله ي «فتبارك اللهُ  أحسنُ الخالقين» كلمه ي «أحسن» بدل است و در جمله ي «كلٌ قد علم صلاته و تسبيحه» تنوين در «كلٌ» عوض از« موجودٍ» محذوف است .

نكته 16: در جمله ي «ليلةَ أمس كانت حفلة عرسه» كلمه ي «ليلة» خبر مقدم كان است ودر جمله ي «علمتُ أنّ تعظيم شعائر الله من تقوي القلوب» جمله ي «أنّ تعظيم ...» سدّ مسدّ دو مفعول است ودر جمله ي «أكلهم مال الحرام» كلمه ي «مال » مفعول براي مصدر« أكل» مي باشد .

گروه عربی اداره کل شهر تهران

فروردین ۹۱

بروشور شماره 7

 بروشور شماره 7

نکات درس 6و7 عربي 2و درس 9 و۱۰عربي1

نكته 1: هرگاه ميان حروف ناصبه و فعل مضارع حرف «لا» بيايد «لا» نفي است و آن فعل مضارع منصوب است . مثال : أن لا يبتعدَ

نكته 2 : هرگاه فعل مضارع منصوب و مجزوم معطوف به فعل مضارع منصوب و مجزوم  ديگري شود بعد از حرف عطف «و»  حرف ناصبه و جازمه بعد از آن حذف مي شود و فعل مضارع معطوف مانند فعل معطوف عليه اعراب مي پذيرد.

مثال : فكيف تأمرُني أنت أن افتحَ بيت مال المسلمين و أدفعَ لك من اموالهم .

نكته 3 : گاهي مواقع فعل مضارع منصوب به «أن» به صورت مصدر ترجمه مي شود و يا مصدر به صورت فعل مضارع التزامي ترجمه مي شود . مثال : أُريد أن يجلسَ = أُريد الجلوس

نكته 4 : انواع «لام» :

 الف :« لـ»  ناصبه يا تعليل : بر سر فعل مضارع مي آيد و بيانگر علت است و غالباًاول جمله نمي آيد .

 مثال : اجتهدنا كثيراً لننجحَ في الامتحان .

 ب : «لـ» جازمه : بر سر فعل مضارع مي آيد ( فقط صيغه هاي غائب و متكلم )وبيانگرعلت نيست

مثال : لينفق ذوسعة من سعته

ج :« لِـ »جارّه : بر سر اسم مي آيد . مثال : اجتهدي لتهذيب نفسك

د :« لـ» تاكيد : بر سر اسم يا فعل يا حرف مي آيد و غير عامل است .

مثال : لَيوسف – لو علم الناس ما تحملتُ من المشاكل لَما تعجبوا من اعمالي الفنية ." إنَّ الانسانَ لَفي خُسر"

نكته 5: در آيه ي "من جاء بالحسنة فله عشر امثالها " : چون  منظور عشر حسناتٍ امثالها است عدد عشر به صورت مذكر آمد ه است.

نكته 6 :« الّا» مخفف «أن لا» است و فعل بعدش مضارع منصوب است .

نكته 7 : اگر فعل مضارع مرفوع هم نون جمع مذكر داشته باشد و هم نون وقايه ، زماني كه حروف ناصبه يا جازمه بر سرش بيايد نون جمع مذكر حذف مي شود ولي نون وقايه باقي مي ماند .

 مثال : يساعدونني : أن يساعدوني

نكته8 : -در جمله ی «ها أنا الحر الریاحی »ها؛حرف تنبیه است .

و موارد كاربرد حرف تنبيه «ها» :

الف -  برسر اسم اشاره غير بعيد   مثال : هذا

ب- بعد از أيُّ و أيَّةُ در منادا مي آيد  مثال : يا أيُّها الرجل

ج- بر سر ضمیر مرفوع مي آيد . مانند مثال بالا

د-  بر سر فعل ماضی مقترن به «قد» می آید:ها قد رجعتُ.

نكته 9- حرف«بل » می تواند حرف ابتداء یا عاطفه  باشد.اگر بعداز آن مفرد بيايد عاطفه محسوب مي شود.

واگر بعداز آن جمله بیاید حرف ابتداء است .ماجاء زیدٌ بل ذهبَ.

نكته 10-أم بردو نوع است:متصله یا منقطعه(منفصله).

الف-گاهی مانند أو برای تساوی حکم در دو کلمه ی عطف شده به هم می آید وقبل از آن همزه تسویه یا همزه استفهام می آید که در آن صورت  متصله است.مثال : «أ علینا أم لَنا»

ب-گاهی برای اضراب می آیدوبه معنی بل است . أم منقطعه نام دارد

 مثال :"هل یستوی الاعمی والبصیر أم هل یستوی الظلمات والنور "

نكته11-حكم فعل و فاعل از نظر مذكر و مونث آوردن :

الف- مواردي كه واجب است فعل به صورت مذكر بكار برده شود :

1-هرگاه فاعل مذكر باشد . مثال : ذهبَ التلميذ

2- هر گاه فاعل مونث ظاهري باشد كه به وسيله«إلا» از فعل جدا شده باشد .

 مثال : ما نَجَحَ إلا زينبُ

ب- مواردي كه واجب است فعل به صورت مونث بكار برده شود :

1-اگر فاعل مونث حقیقی باشد و بدون فاصله از فعل باشد . مثال :تعلمت الفتاة.

2-هرگاه فاعل ضميرمستتري باشد كه به مونث حقيقي يا مجازي برگردد.

مثال : التلميذةُ نَجَحت ، الشمسُ طلعت

ج- مواردي كه جايز است فعل به صورت مذكر يا مونث بكار برده شود :

1-اگر فاعل مونث مجازی باشد. مثال :طلع الشمس وطلعت الشمس

2-اگربين فاعل مونث حقيقي و فعل  با كلمه اي غير از« إلا» فاصله بيافتد .ذهبَ أو ذهبت القرية التلميذةُ.

نكته12-در3موردمفعول بر فاعل وجوبا مقدم می شود :

    1.اگرفاعل محصور به« إلا» يا «إنَّما» باشد. مثال :إنما يخشي اللهَ مِن عباده العلماءُ.

    2.اگرمفعول ضمیر متصل باشد وفاعل اسم ظاهر. مثال :نَصَرَكم اللهُ

    3.اگر به فاعل ضمیري متصل شود كه به مفعول برگردد.و إذ إبتلی ابراهيمَ ربُّه.

نكته13-در3موردمفعول بر فعل وفاعل وجوبا مقدم می شود :

  1.اگرمفعول جزء كلمات صدارت طلب باشدمثل اسم استفهام  و اسم شرط:

مثال :من رأیت؟ "ماتُنفقوا مِن خيرٍ تجدوه عند الله"

 2.اگر فعل آن بعد از فاءجزاءدر جواب أمّا آمده باشدومفعول دیگری نداشته باشد

مثال :"أمّا الیتیم فلا تقهر"

  3.اگر مفعول ضمیر منفصل باشد. مثال :"إیاکَ نعبُد". 

نکته۱۴-گاهی  مبتدا به شکل صریح نیامده و موول به صریح  است  .

مثال : أن تَصوموا خیرٌ لکم . که در واقع مبتدای صریح  آن می شود: صیامُکم خیرٌ لکم.

نکته۱۵.محل مبتدا واقع شدن قبل از خبر است .اما در موارد زیر واجب است خبر بر مبتدا مقدم شود.مانند:

۱-اگر خبر شبه جمله و مبتدا نکره باشد."فیه شفاءٌ للناس".

۲-اگر خبر استفها م باشد.مانند:(أین الطریقُ) (کیف حالک).

۳-اگر مبتدا محصور با إلّـآ وإنّما باشد:(ما عادلٌ الا الله).

۴- اگر مبتدا دارای ضمیری باشد که به خبر برگردد.(فی الدار صاحبُها)

نکته۱۶-موارد حذف  ضروري مبتدا به شرح زير مي باشد:(غير از مواردي كه قرينه نشان مي دهد)

-اگر مبتدا در جواب قسم باشد. مانند: في ذمّتي لأفعلنَّ . (مبتدا محذوف است ودر اصل بوده في ذمّتي يمينً )

-اگر  خبر مصدر يا بدل از لفظ مبتدا باشد .مانند:صبرٌ جميلٌ (كه بوده است صبري صبرٌ جميلٌ )

-بعد از لاسيما  در صورتي كه اسم مرفوع باشد خبر براي مبتداي محذوف است .مانند: أكرم العلماء ولا سيّما زيدٌ . كه  زيدٌ خبر براي مبتداي محذوف (هو) مي باشد.

نکته۱۷-در جواب لولا خبر محذوف است : لولا المسلمون لتأخرت  ...(خبر موجودٌ ومحذوف مي باشد ).

به شرطي كه خبر بر وجود مطلق مثل كلمه ي موجود دلالت كند.

 گروه عربی اداره کل شهر تهران

فروردین ۹۱

بروشور شماره 6( ضمير و موصول)

بروشور شماره 6(ضمير و موصول)

نكته 1 : راه تشخيص ضمير «ي» فاعلي از «ي» مفعولي : اگر قبل از «ي» «ن» وقايه باشد «ي» مفعولي است ودر غير اين صورت «ي» فاعلي است . مثال : اذهبي : فاعل          ضربني : مفعول

نكته 2: راه تشخيص ضمير«نا» فاعلي از «نا» مفعولي : اگر قبل از« نا » فعل امر يا فعل مضارع باشد «نا» مفعول است .  مثال : أخْرِجْنا - يُخرِجُنا      و اگر فعل ماضي باشد دو حالت دارد: قبل از «نا» ساكن باشد فاعلي است مثال : أخرَجْنا  و اگر قبل از «نا» حركت داشته باشد مفعولي است . مثال : أخْرَجَنا

نكته 3: هرگاه اسم موصول خاص بعد از اسم ال دار بيايد و معني «كه» بدهد نقش صفت دارد مثال : صلّيتُ في المسجد الّذي قُربَ بيتنا : در مسجدي كه نزديك خانه ماست ، نماز خواندم .

نكته 4 : موصول حرفي : حروفي هستند كه با صله شان به مصدر تاويل مي شوند و نياز به عائد صله ندارند و حروفشان همان حروف مصدريه هستند .(أنْ – أنَّ – كي – ما – لو ) مثال : يُسعدني أن تنجحَ

نكته 5: ضمير متصل مشترك ميان رفع و نصب و جرضمير «ي» و « نا» است .

مثال : ربّنا إنّنا سمعنا......

مثال : نادتني معلمتي و قالت :يا سميره !لاتنسي اللهَ.

نكته 6 : براي صيغه جمع مونث كلمات «اللاتي – اللواتي – اللائي  » مي آيد

و كلمه«الألي» براي جمع به طور مطلق می آیدو فرقي ندارد كه مذكر يا مونث باشد وعاقل يا غير عاقل باشد .

نكته 7: در جمله « و زوجها ياسراً كذلك» ياسراً بدل است .وكلمه «احدٌ» در ابتداي درس هفت خبر براي مبتداي محذوف است .

نكته8 :ضمیر(ه)همیشه مضموم است مگرقبل از آن کسره یا  یاءساکن قرار گیرد در این صورت کسره می گیرد .               مثال :عجبتُ مِن لُطفِهِ. واگر بعد از آن الف قرار گیرد فتحه می پذیرد .مثال: ضربَهَا.(مبادی العلوم ج4 ص132)

 نكته9 :اصل در (میم) علامت جمع مذکر ساکن بودن است ولی اگر به ضمیر نصب وصل شود مضموم میشود و اشباع شده و به واوتبديل میشود             ضَربتُموهُم   -أَکرمتُموهُم .

 نكته10:اگر کلمات (الی ،لدی و علی)به ضمیر وصل شودالف آنهابه یاءساکنه مبدل می شود             إلَیکَ ،لَدَیهم و إلَیهم .

 نكته11:جایز است در (هو وهی)هاء بعد از "واو" و" فاء "ساکن شود            وَهْوَ یا فَهْوَعلی هدیً .

نكته12 :موصول بر دو نوع است : خاص ومشترک  .خاص:الذی ،اللذان ،اللذَینِ،اللذین ،التی ،اللتان ،اللتَین ،اللواتی ،اللاتی . ( صیغه های مثنی معرب می باشند ). ومشترک :مَن ،مَا ،ذا، أیّ . ( أی معرب است مگر اينكه اضافه شود و ضميري كه در اول صله آن قرار دارد حذف شود كه دراين صورت مبني بر ضم مي شود .)

مثال :« يَسُرُني أيُّهم هو قادمٌ  » كلمه أيُّ معرب  مي باشد .

و در عبارت : « يَسُرُني أيُّهم قادمٌ  »   كلمه أيُّ مبني بر ضم مي باشد.

نكته13:بکار بردن (مَن ) برای عاقل بکار می رود و بکار بردن آن برای غیرعاقل در 3مورد جائز است.

1-اگر به منزله ی عاقل گرفته شده باشد :«یَدعو مِن دون الله مَن لا یَستَجیب له »ومراد بتها واصنام می باشد.

2- اگر با عاقل با هم بیایند و بر آن غلبه يافته باشد  :«یُسَبحُ لَه مَن فی السموات ومَن فی ألارض».

۳اگربا عاقل كه به صورت عموم قبل از آن آمده است جمع شده باشد:«فَمنهم مَن یَمشی علی بَطنِه ومِنهم مَن یَمشی علی رجلیَن و منهم مَن یَمشی علی أربَع

نكته14:(ذا)علاوه بر اشاره به عنوان موصول هم می آید.

-اگر بعد (ذا)اسم بیایدپس ذا اشاره است مثل :ماذا الکتاب .

- اگر بعداز (ذا)فعل بیاید پس (ذا) موصوله است .مثل:ماذا فَعَلتَ .

 نكته15 :صله :جمله ای که پس از اسم موصول آمده ودرجهت توضیح وتکمیل معنی است که باید ضمیری داشته باشد که با موصول هماهنگ بوده که به آن ضمیر عائد گفته می شود.         «یا أیها الذینَ آمَنوا» واو : ضمیر عائد

منابع:

۱- شرح ابن عقيل

۲-راهنماي معلم

۳-مبادي العربية ج ۴

۴- الجدول

۵- موسوعة صرف و نحو

   لطفا  نظرات يا پيشنهادات  خود را به گروه ارسال  نماييد.

«گروه عربي اداره ي كل شهر تهران

اسفند۹۰.